Ticari hayatta, şirketler arasında alacak, tazminat, sözleşme ihlali ve hizmet bedeli gibi pek çok uyuşmazlık ortaya çıkabilmektedir.
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk, tarafların bir arabulucu eşliğinde müzakere ederek uyuşmazlığı çözmeye çalıştıkları alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan önce çözülmesini amaçlayan sistem ise ticari arabuluculuktur.
01.01.2019 tarihinde yürürlülüğe giren 7155 sayılı kanun ile 6102 sayılı Türk TicaretKanununun 5 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. Bu düzenleme ile ticari alacak ve tazminat talepleri başta olmak üzere kanunda yazılı ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartı haline getirilmiştir.
Türk Ticaret Kanunu’ nun 5/A maddesi:
Dava şartı olarak arabuluculuk
(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
(2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir.
Hangi Uyuşmazlıklarda Dava Şartıdır?
Zorunlu arabuluculuk kapsamına giren başlıca uyuşmazlıklar:
- Ticari alacak davaları
- Fatura ve cari hesap alacakları
- Ticari sözleşmelerden doğan para alacakları
- Ticari tazminat talepleri vb.
Ancak bazı uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuğa tabi değildir:
- İflas davaları
- Konkordato talepleri
- Çek iptali ve bazı kambiyo davaları
- İhtiyati haciz talepleri vb. uyuşamazlık dava şartı arabuluculuğa tabi değildir.
Her somut olay ayrı değerlendirilmelidir.
Ticari Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
Arabuluculuk süreci, Türk Ticaret Kanunu’ nun 5/A maddesinin 2. fıkrası gereğince süreç en fazla 8 haftada tamamlanır. Süreç şu şekilde ilerler:
- Arabuluculuk bürosuna başvurur.
- Arabulucu merkezi tarafından dosya bir Arabulucu görevlendirilir.
- Arabulucu, taraflara arabuculuk toplantısına davet eder.
- Müzakere süreci başlar.
- Anlaşma veya anlaşamama tutanağı düzenlenerek taraflarca imza altına alınır.
Taraflar anlaşırsa düzenlenen anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge haline gelir.
Arabuluculukta Anlaşma Belgesinin Hukuki Gücü
Tarafların imzaladığı anlaşma belgesi:
- Bağlayıcıdır
- İcra edilebilirlik şerhi alındığında mahkeme kararı gibi sonuç doğurur. İlam niteliğinde belgedir.
- Aynı konuda tekrar dava açılmasını engeller
Bu nedenle müzakere sürecinin hukuki stratejiyle yürütülmesi önemlidir.
Şirketler İçin Ticari Arabuluculuğun Avantajları Nelerdir?
Ticari arabuluculuk yalnızca bir dava şartı değil, aynı zamanda stratejik bir çözüm aracıdır. Başlıca avantajları:
✔ Hızlıdır
Mahkeme süreci uzun yıllar sürebilir. Ancak arabuluculuk süreci en fazla 8 haftada sonuçlanır.
✔ Daha Az Maliyetlidir
Dava aşamasında harç ve yargılama giderleri vardır. Ancak arabuluculuk sürecinde yargılama giderleri ve uzun süren dava masrafları oluşmaz.
✔ Ticari İlişkileri Korur
Taraflar arasındaki iş ilişkisi tamamen kopmadan çözüm sağlanır. Bu sayede tarafların ticari ilişkileri devam eder.
✔ Gizlidir
Toplantılar ve beyanlar gizlilik kapsamındadır. Toplantıda konuşulanlar, ileri sürülen bilge ve belgelerin üçüncü kişiler ile paylaşılması yasaktır. Bu kural ile tarafların şirket sırları ve şirket bilgilerinin üçüncü kişilerle öğrenmesi engellenir.
Ticari Arabuluculukta Avukatın Rolü Nedir?
Arabuluculuk süreci dostane görünse de hukuki sonuçları son derece önemlidir. Özellikle:
- Yüksek meblağlı alacaklar
- Karmaşık sözleşmeler
- Uzun vadeli ticari ilişkiler söz konusuysa, sürecin avukat eşliğinde yürütülmesi şirket açısından hayati öneme sahiptir. Aksi takdirde yanlış kurulan bir anlaşma, ileride daha büyük zararlar doğurabilir.
Arabuluculuk Anlaşması Yapılmazsa Ne Olur?
Taraflar süreç sonun anlaşamazsa arabulucu tarafından “DAVA ŞARTI ARABULUCULUK SÜRECİNİN GÖRÜŞME SONUNDA ANLAŞMAMA ŞEKLİNDE SONUÇLANMASINA İLİŞKİN SON TUTANAK” düzenlenir ve taraflara verir. Bu tutanak ile başvurucunun dava açma hakkı vardır.
Mahkeme, arabuluculuk dava şartının yerine getirilip getirilmediğini bu belge üzerinden inceler.
Sonuç: Ticari Uyuşmazlıklarda Doğru Strateji Önemlidir
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk artık şirketler için dava şartı bir süreçtir. Ancak bu süreç, yalnızca formalite olarak görülmemelidir. Doğru planlanmış bir arabuluculuk süreci:
- Tahsilat süresini kısaltır
- Nakit akışını korur
- Ticari itibarı güçlendirir
- Gereksiz dava riskini azaltır
Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Eren GENÇ ve Av. Halil ÖZBEKLİ’ye aittir. Tüm makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı zaman damgalıdır. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir. Diğer makalelerimize makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Soru ve Yorumlar İçin
Hukuki sorunlara dair her türlü görüş, yorum ve sorularınızı iletişim bölümünden ve mail bölümünden yazabilirsiniz.