Bilişim suçlarında banka hesabına el koyma ve hesabı askıya alma tedbirleri, günümüzde önem kazanmıştır. Bu tedbirler, CMK m. 128/A mağdura iade müessesesini harekete geçirmektedir.
Gelişen finansal teknolojiler, mobil bankacılık ve kripto varlıklar siber dolandırıcılık suçlarının işleniş biçimlerini kökten değiştirmiştir. Çalınan para veya kripto varlıkların saniyeler içerisinde farklı dijital cüzdanlara aktarılması takibi imkânsız kılmaktadır. Yurt dışı merkezli borsalara gönderilen suç gelirlerinin klasik hukuk yöntemleriyle engellenmesi ise tamamen zorlaşmıştır.
Yaşanan finansal mağduriyetleri ve hukuki boşluğu gidermek amacıyla yeni kanuni düzenlemeler ivedilikle hayata geçirilmiştir. Bu doğrultuda 7571 sayılı Kanun ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na yeni bir madde eklenmiştir. Kanuna eklenen yeni madde, siber suçlarla mücadelede hızı ve etkin mağdur korumasını merkeze almaktadır. Bu düzenleme soruşturma aşamasında yıllarca mahkeme hükmünü beklemeden ortadan kaldırmayı hedefleyen bir hızlı iade mekanizmasıdır.
1. Bilişim Suçlarında Banka Hesabına El Koyma Süreci (CMK madde 128/A) Şartları Nelerdir?
Düzenleme tüm suç tiplerini değil paranın ve dijital varlıkların anlık olarak el değiştirdiği suçları kapsamaktadır. Bu düzenleme siber dolandırıcılık ve bilişim suçlarının en yaygın türlerininde öne çıkmaktadır. Kanun koyucu burada sınırları net bir şekilde çizmiştir. İlgili maddenin ve hızlı askıya alma prosedürünün uygulanabilmesi için soruşturma konusunun:
- Nitelikli Hırsızlık
- Nitelikli Dolandırıcılık
- Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması suçlarından birinin olması şarttır.
Örneğin; internet şubenizin hacklenmesi, oltama (phishing) yoluyla kripto cüzdanınızın boşaltılması. Bunlarla beraber kredi kartınızdan bilginiz dışında çekim yapılması da bu kanunun koruma kalkanı altındadır.
2. Bilişim Suçlarında Banka Hesabına El Koyma Süreci Nasıl İşler?
CMK’ nın 128/A maddesi hukuk sistemimize getirdiği en radikal yenilik, finansal kuruluşlara tanınan önleyici müdahale yetkisidir. Finans kuruluşları, savcılık veya mahkeme kararı dahi beklenmeden şüpheli hesabı veya işlemi askıya alabilirler.
Para transferi saniyeler sürdüğü için yargı kararını beklemek genellikle paranın uçup gitmesi anlamına geliyordu. Bu süreç artık şu şekilde işlemektedir:
- Re’sen (Kendiliğinden) Askıya Alma: Bankalar, ödeme kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları yukarıda sayılan suçlara dair makul bir şüphe veya mağdurdan gelen bir şikâyet saptadıklarında yargı kararı beklemeksizin şüpheli hesabı veya işlemi 48 saate kadar askıya alabilirler.
- Adli Bildirim Yükümlülüğü: Askıya alma işlemi ve hesap hareketleri derhal Cumhuriyet Başsavcılığı’ na ve ilgili hesap sahibine bildirilir.
- Elkoyma (Bloke): Askıya alınan hesapta bulunan suça konu paraya/kripto varlığa hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle el konulabilir. Savcı kararıyla yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi halde elkoyma kendiliğinden kalkar ve hesap açılır.
3. Düzenlemenin Kalbi: Mağdurun Parasına Hızlıca Kavuşması
Eski ceza adaleti sisteminde polis veya savcılık suça konu parayı bulup bloke koysa dahi bu meblağın mağdura iadesi genellikle yıllar süren ceza davasının kesinleşmesi sonrasında olmaktaydı. Enflasyon ve ekonomik şartlar düşünüldüğünde bu durum mağdurun ikinci kez mağdur edilmesi demekti. CMK’ nın 128/A maddesi bu büyük adaletsizliği kökten değiştirmiştir.
- Mahkemeyi Beklemeden Hızlı İade: Soruşturma aşamasında el konulan varlığın veya paranın mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde Cumhuriyet savcısı, hükmü beklemeksizin bu değerlerin derhal mağdura iadesine karar verebilir.
Bu iade sisteminin sağladığı avantajlar şunlardır:
- Bilişim suçları mağdurlarının yaşadığı ekonomik travma ve ticari yıkım, yeni yasal düzenlemeyle derhal onarılmaktadır.
- Siber dolandırıcılık şebekeleri, dolandırdıkları parayı sistem dışına kaçırmadan engellenmiş olurlar. Bu durum bilişim suçlarında caydırıcılığı ciddi oranda artırır.
- CMK 128/A kapsamında, suç sonucu elinden alınan dijital ve finansal menfaatler mağdura davanın sonuçlanması beklenmeden, zamanında iade edilir.
4. Kurumların Bilgi Verme Zorunluluğu ve Yaptırımlar
Kripto borsaları ve ödeme kuruluşları, “müşteri gizliliği” veya “KVKK” arkasına sığınarak adli süreçleri yavaşlatamazlar. Kanun, finansal kuruluşların savcılık tarafından talep edilen log kayıtlarını, kimlik (KYC) bilgilerini ve hesap hareketlerini en geç 10 gün içinde teslim etmesini zorunlu kılmıştır.
Bu yükümlülüğe uymayan, eksik veya yanıltıcı bilgi veren kuruluşlara:
- 50.000 TL ile 300.000 TL arasında idari para cezası uygulanır.
- Fiilin tekrarı halinde MASAK ve ilgili düzenleyici kurumlar, lisans iptaline karar verme hakkına sahiptir.
Düzenleme bankalara ve kripto borsalarına suçu engelleme konusunda aktif bir rol yüklemiştir. Ancak bu kurumların haksız tazminat davalarıyla boğuşmaması için hukuki güvenceler de sağlanmıştır:
- Sorumsuzluk Zırhı: İyi niyetle, somut, makul bir şüpheyle hesabı askıya alan finansal kuruluşlar, Kanunla korunmaktadır. Bu işlemler nedeniyle müşterilerin açabileceği tazminat taleplerinden muaf tutulmuştur.
5. Şüpheli İşlem Sınıfına Giren Üçüncü Kişiler: İtiraz ve Hak Arama Yolları
Tedbirin hızlı olması zaman zaman ticaretin olağan akışı içindeki masum kişilerin hesaplarının da bloke edilmesine yol açabilmektedir. Özellikle zincirleme havale işlemlerinde suça konu para iyi niyetli bir satıcının hesabına geldiği zaman bu sorun oluşturmaktadır. Bu noktada kanun hesap sahiplerine hukuki güvenceler tanır:
- Derhal İtiraz: Hesabı haksız yere askıya alınan şüpheli veya iyi niyetli üçüncü kişi bu işlemin kaldırılması talebiyle her zaman Cumhuriyet Başsavcılığına başvurma hakkına sahiptir.
- Hızlı İnceleme: Savcılık ticari hayatın durmaması adına bu başvuruyu en geç 24 saat içinde karara bağlamak zorundadır.
- Hâkim Kararına İtiraz: Hâkim kararıyla kesinleşen hesap dondurma ve elkoyma işlemlerine karşı ise CMK m. 268 ve devamı maddeleri uyarınca itiraz yolu her zaman açıktır.
6. Sonuç
CMK’ nın 128/A maddesi, siber suçların zamana karşı yarış niteliğindeki doğasına hukuk sistemimizin verdiği en güçlü ve en modern cevaptır. Özellikle kripto varlık transferleri ve hızlı EFT/Havale dolandırıcılıklarında giden fonların mağdur tarafından geri alınabilmesi için ilk 48 saat altın saatler olarak adlandırılmaktadır. 2026 yılı güncel yargı kararları ve uygulamaları göstermektedir ki bu sürecin başarılı olması olayın gerçekleştiği anda doğru adli adımların atılmasına bağlıdır.
Gerek mağdur olarak paranızı geri almak için gerekse ticari ilişkiniz sebebiyle hesabınıza konulan haksız blokelerin kaldırılmasında alanında uzman bir ceza avukatından destek almak, telafisi imkansız zararların önüne geçecektir. Sürecin teknik boyutu kadar bilişim hukuku terminolojisinin savcılık makamlarına doğru aktarılması hakkınıza kavuşmanızdaki en kritik virajdır.
Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Eren GENÇ ve Av. Halil ÖZBEKLİ’ye aittir. Tüm makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı zaman damgalıdır. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir. Diğer makalelerimize makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Soru ve Yorumlar İçin
Hukuki sorunlara dair her türlü görüş, yorum ve sorularınızı iletişim bölümünden ve mail bölümünden yazabilirsiniz.