Arabuluculuk, taraflar arasında ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıkların, tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişi olan arabulucu yardımıyla, mahkemeye gitmeden çözülmesini amaçlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Günümüzde gerçek ve tüzel kişiler açısından hızlı, ekonomik ve etkili bir çözüm yolu olarak öne çıkmaktadır.
Türkiye’de arabuluculuk, özellikle dava şartı hâline gelmesiyle birlikte hukuki uyuşmazlıkların çözümünde merkezi bir rol üstlenmiştir.
Arabuluculuk Kavramı ve Tanımı
Arabuluculuk; tarafların, uyuşmazlıklarını kendi iradeleriyle, iletişim ve müzakere yoluyla çözmelerini esas alan bir süreçtir. Arabulucu, taraflara çözüm dayatmaz; yalnızca iletişimi kolaylaştırır ve tarafların ortak bir noktada buluşmalarına yardımcı olur.
Bu yönüyle:
- Hakim veya hakem kararından,
- Klasik yargılamadan,
- Tek taraflı çözüm yöntemlerinden ayrılır. Sürecin merkezinde tarafların menfaatleri ve ihtiyaçları yer alır.
Arabuluculuk Hangi Uyuşmazlıklarda Kullanılır?
Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklarda uygulanır. En yaygın kullanıldığı alanları şunlardır:
- İş hukuku uyuşmazlıkları
- Ticari uyuşmazlıklar
- Tüketici uyuşmazlıkları
- Kira ve komşuluk uyuşmazlıkları
- Aile hukukundan doğan bazı ihtilaflar
Arabuluculuğun Temel Özellikleri
1. Gönüllülük
Taraflar, sürece katılmakta veya süreci sürdürmekte serbesttir. Süreç, taraflardan birinin iradesi dışında zorla yürütülemez.
2. Gizlilik
Süreçte paylaşılan bilgi ve belgeler gizlidir. Bu gizlilik, tarafların açık ve güvenli şekilde müzakere yapabilmesini sağlar.
3. Tarafsızlık ve Bağımsızlık
Arabulucu, taraflardan hiçbirine yakın duramaz ve süreci eşit mesafede yürütmekle yükümlüdür.
4. Kontrolün Taraflarda Olması
Karar, arabulucuya ya da bir başkasına değil taraflara aittir. Taraflar isterlerse anlaşır, istemezlerse anlaşmadan süreci sonlandırabilirler.
5. Eşitlik
Tüm taraflar süreç boyunca eşit haklara sahiptir ve söz hakkı kısıtlanamaz.
Arabuluculuğun Yargı Yolundan Farkı
Arabuluculuk ile klasik yargılama arasındaki temel farklar şunlardır:
- Zaman: Yargılamaya nazaran çok daha kısa sürede sonuçlanır.
- Maliyet: Yargılamaya nazaran daha düşük maliyetlidir.
- Esneklik: Yargılamaya nazaran usul kuralları katı değildir.
- İlişkilerin Korunması: Taraflar arasındaki ticari veya kişisel ilişkiler zarar görmeden çözüme ulaşılabilir.
Arabuluculuğun Avantajları
Arabuluculuk, hem bireyler hem de hukukçular açısından önemli avantajlar sunar:
- Hızlı çözüm imkânı
- Daha az masraf
- Gizlilik sayesinde itibarın korunması
- Tarafların aktif rol alması
- Kazan – kazan odaklı çözüm
Bu özellikler, arabuluculuğu günümüzde vazgeçilmez bir uyuşmazlık çözüm yöntemi hâline getirmiştir.
Arabuluculuk Süreci Kısaca Nasıl İşler?
- Taraflar arabulucuya başvurur
- Arabulucu taraflarla iletişime geçer
- Bir ya da birden fazla toplantı yapılır
- Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi düzenlenir
- Anlaşma belgesi, gerekli hâllerde icra edilebilirlik kazanır
Sonuç
Arabuluculuk, uyuşmazlıkların çözümünde sadece hukuki değil, aynı zamanda insani ve toplumsal barışı destekleyen bir köprü görevi görür. Eğer uyuşmazlığınızı hızlı, gizli ve kontrolün sizde olduğu bir yöntemle çözmek istiyorsanız, uzman bir arabulucuya başvurmak en doğru adım olacaktır.
Web sitemizdeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Av. Eren GENÇ ve Av. Halil ÖZBEKLİ’ye aittir. Tüm makaleler hak sahipliğinin tescili amacıyla elektronik imzalı zaman damgalıdır. Sitemizdeki makalelerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz bir şekilde başka web sitelerinde yayınlanması halinde hukuki ve cezai işlem yapılacaktır. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir. Diğer makalelerimize makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Soru ve Yorumlar İçin
Hukuki sorunlara dair her türlü görüş, yorum ve sorularınızı iletişim bölümünden ve mail bölümünden yazabilirsiniz.